บริการด้านการส่งออก
ส่งออกราบรื่น รับเงินทันใจ สะดวก ปลอดภัย มั่นใจได้
ท่ามกลางการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้น เจ้าของธุรกิจจำนวนไม่น้อยเร่งนำเทคโนโลยีและเครื่องมืออย่าง AI เข้ามาใช้ หวังเพิ่มประสิทธิภาพและทำให้ธุรกิจแข่งขันได้ดีขึ้น
แต่ก่อนจะตัดสินใจว่า “ควรใช้เทคโนโลยีอะไร” อาจต้องย้อนกลับมาถามตัวเองก่อนว่า “เราเข้าใจปัญหาและรู้ต้นทุนที่แท้จริงของธุรกิจแล้วหรือยัง?” เพราะหากยังไม่รู้ว่าธุรกิจติดขัดตรงไหน การลงทุนที่เกิดขึ้นก็อาจไม่ช่วยแก้ปัญหาได้ตรงจุด
ประเด็นนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานสัมมนาโดยธนาคารกสิกรไทย ซึ่งชวนเจ้าของธุรกิจมองการเปลี่ยนแปลงธุรกิจผ่านมุมมองของผู้เชี่ยวชาญ 4 ท่าน จากองค์กรพันธมิตรทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ได้แก่ ดร.กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA), ดร.ปรีสาร รักวาทิน รักษาการรองผู้อำนวยการใหญ่ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (depa), คุณวรุตม์ เซี่ยงหลอ Management Consulting Senior Manager จาก Accenture Thailand และ คุณธนพงษ์ ณ ระนอง Managing Partner จาก Beacon Venture Capital
มุมมองจากทั้ง 4 ท่านชี้ให้เห็นประเด็นร่วมกันว่า ก่อนลงทุนในเทคโนโลยี เจ้าของธุรกิจต้องรู้ให้ชัดว่าธุรกิจกำลังเผชิญปัญหาอะไร เพราะการซื้อเทคโนโลยีราคาแพงโดยไม่รู้ต้นเหตุ ก็ไม่ต่างจากการซื้อยามารักษาโรคโดยยังไม่รู้ว่าตัวเองป่วยเป็นอะไร
ดร.กริชผกา เริ่มต้นด้วยการกระตุกความคิดโดยชวนมองการเปลี่ยนแปลงของจีน ซึ่งวันนี้ไม่ได้แข่งขันด้วยค่าแรงราคาถูกเหมือนในอดีตอีกต่อไป แต่ยังนำระบบ Automation มาเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และลงทุนทำวิจัยพื้นฐานเพื่อพัฒนาองค์ความรู้และเทคโนโลยีของตัวเอง การเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ทั้งคนเก่ง เงินทุน งานวิจัย และระบบนิเวศที่เอื้อให้ธุรกิจเติบโต
เมื่อคู่แข่งพัฒนาขีดความสามารถอย่างต่อเนื่อง ผู้ประกอบการไทยจึงต้องกลับมาสำรวจธุรกิจของตัวเอง โดยเฉพาะปัญหาที่ทำให้เสียต้นทุน เสียโอกาส หรือแข่งขันได้ยากขึ้น เพราะผู้ประกอบการจำนวนไม่น้อยอาจรู้ว่าธุรกิจมีปัญหา แต่ยังไม่รู้ว่าปัญหานั้นรุนแรงเพียงใด
“ทุกคนน่าจะรู้ว่ามีปัญหา แต่ไม่รู้ว่ามันรุนแรงขนาดไหน เพราะปัญหาเล็ก ๆ อย่างเรื่องต้นทุน การตั้งราคา หรือกระบวนการผลิต ถ้าปล่อยไว้ มันไม่ได้กระทบแค่วันนี้ แต่มันกัดกินความสามารถในการแข่งขันจนธุรกิจเปลี่ยนไปได้ทั้งโครงสร้าง”
เมื่อตระหนักถึงความรุนแรงของปัญหาแล้ว ขั้นต่อมาคือการปลดล็อกจุดบอดในองค์กร ดร.กริชผกา จึงได้แนะนำสูตรการเริ่มต้น โดยให้เจ้าของธุรกิจไล่เช็ก Workflow ตั้งแต่จุดที่เป็นคอขวด งานซ้ำซ้อน ไปจนถึงต้นทุนแฝงที่ซ่อนอยู่ ก่อนนำมาคัดกรองผ่าน 3 ปัจจัยหลัก คือ Impact (แก้แล้วเพิ่มรายได้/ลดต้นทุนจริงไหม), Feasibility (เหมาะกับงบและคนหรือไม่) และ Speed to Win (สร้าง Quick Win ให้ทีมเห็นผลเร็วแค่ไหน) พร้อมย้ำเตือนว่าในยุคนี้
“หากธุรกิจไม่มีคำว่า "นวัตกรรม" ต่อท้าย ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง Green เรื่องการลดการปล่อย CO2 หรือเรื่องการเพิ่มมูลค่า ก็อาจอยู่ในตลาดได้ไม่ยาว”
เมื่อรู้ทิศทางและโจทย์ของธุรกิจแล้ว เจ้าของธุรกิจไม่ต้องเดินลำพัง เพราะปัจจุบันภาครัฐมีกลไกและเม็ดเงินสนับสนุนเพื่อช่วยขับเคลื่อนการทรานสฟอร์มอย่างเต็มรูปแบบ โดยเฉพาะ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) ที่มีกรอบการส่งเสริม 4G (Groom, Grant, Growth, Global) คอยสนับสนุนเจ้าของธุรกิจตั้งแต่เริ่มต้นไอเดียจนถึงเติบโตในระดับสากล
ความน่าสนใจคือภาครัฐมีทุนให้เปล่าด้านนวัตกรรมสูงถึง 1.5–5 ล้านบาท (ขึ้นอยู่กับขนาดโครงการ) โดยสิทธิ์ในทรัพย์สินทางปัญญายังเป็นของเจ้าของธุรกิจ 100% รวมถึงยังมีทุน MIND สำหรับที่ปรึกษาด้าน IT และทรัพย์สินทางปัญญา ทุนขยายตลาด (Market Expansion) และการทดสอบมาตรฐาน (Standard Testing)
“เจ้าของธุรกิจสามารถทำ Proposal เพื่อขอรับการสนับสนุนและนำเงินทุนไปต่อยอดธุรกิจ โดยทรัพย์สินทางปัญญายังคงเป็นของผู้ประกอบการ ขณะเดียวกัน นวัตกรรมไทยยังมีโอกาสจากนโยบายจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่กำหนดสัดส่วนการใช้สินค้านวัตกรรมไทยไว้ 30%”
นอกจากนี้ สำหรับเจ้าของธุรกิจที่เป็นลูกค้าของ KBank หากกู้เงินเพื่อนำมาขยายธุรกิจด้านนวัตกรรม เมื่อผ่านการอนุมัติสินเชื่อจากธนาคารแล้ว สามารถนำโครงการมารับสิทธิ์ในความร่วมมือกับ NIA เพื่อช่วยสนับสนุนภาระดอกเบี้ยให้สูงสุดถึง 5 ล้านบาท เป็นระยะเวลาไม่เกิน 3 ปี เม็ดเงินและกลไกเหล่านี้คือเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้เจ้าของธุรกิจสามารถ Transform ตัวเองได้อย่างปลอดภัยโดยไม่ต้องแบกรับความเสี่ยงเพียงลำพัง
“การเห็นปัญหาและมองเห็นสัญญาณ คือโอกาสรอดของธุรกิจ แต่ถ้าเจ้าของธุรกิจยังนิ่งเฉย ธุรกิจอาจสูญเสียความสามารถในการแข่งขันโดยไม่รู้ตัว”
เมื่อมีเครื่องมือและทุนสนับสนุนจากภาครัฐแล้ว อีกหนึ่งโจทย์สำคัญที่เจ้าของธุรกิจมักติดกับดักคือ “จะเลือกเทคโนโลยีอะไรมาใช้ดี?” ดร.ปรีสาร ให้ข้อคิดว่า โจทย์นี้เจ้าของธุรกิจต้องเริ่มจากการหาสาเหตุของปัญหาให้เจอ โดยเฉพาะต้นทุนหรือขั้นตอนที่ทำให้ธุรกิจสูญเสียเงินโดยไม่รู้ตัว เช่น ข้อผิดพลาดในการทำงาน เวลาที่สูญเสียไปกับขั้นตอนที่ไม่จำเป็น หรือกระบวนการที่ซ้ำซ้อน หากเจ้าของธุรกิจไม่รู้ว่าจุดเลือดซึมอยู่ตรงไหน การลงทุนในเทคโนโลยีก็อาจกลายเป็นการแก้ปัญหาไม่ถูกจุด
"เจ้าของธุรกิจต้อง Identify ปัญหาของตัวเองก่อน เหมือนคนไข้ไปหาคุณหมอ ก่อนจะรักษาต้องมีการตรวจเลือด ทำสแกน ให้ยาตรงกับโรค ไม่ใช่ไปซื้อของแพงเกินจำเป็น"
ดร.ปรีสาร อธิบายเพิ่มว่า เทคโนโลยีมีหลายระดับหลายราคา ตั้งแต่ ERP, SCADA ไปจนถึงเซนเซอร์ ซึ่งมีต้นทุนแตกต่างกันตั้งแต่หลักร้อย หลักหมื่น จนถึงหลักล้านบาท เจ้าของธุรกิจจึงไม่จำเป็นต้องลงทุนกับระบบราคาแพงหากใช้ประโยชน์เพียงไม่กี่ฟังก์ชัน แต่หัวใจสำคัญคือการ Optimize เลือกใช้ทรัพยากรให้เหมาะสมที่สุดกับขนาดปัญหาและต้นทุนของธุรกิจ
นอกจากการเลือกเทคโนโลยีให้เหมาะสมแล้ว อีกสิ่งหนึ่งที่เจ้าของธุรกิจควรพิจารณาคือ การทำให้เกิด Trust ระหว่างผู้ให้บริการกับผู้ใช้บริการ ทางสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (depa) จึงพัฒนาแพลตฟอร์ม “บัญชีบริการดิจิทัล” (Digital Provider Catalogue) ขึ้น เพื่อช่วยคัดกรองโซลูชันดิจิทัลที่ได้มาตรฐานและมีราคาที่โปร่งใส เปรียบเสมือนมี “อย.” ช่วยสร้างความมั่นใจให้เจ้าของธุรกิจในการเลือกใช้เทคโนโลยี พร้อมเปิดโอกาสให้นำค่าใช้จ่ายในการลงทุนไปใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
อย่างไรก็ตาม ดร.ปรีสาร ยังชี้ให้เห็นว่าการแข่งขันของธุรกิจไทยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในประเทศอีกต่อไป แต่ต้องรับมือกับผู้เล่นและเงินทุนจากต่างชาติที่เข้ามาแข่งขันอย่างเข้มข้น ดังเช่นกรณีศึกษาของเทคโนโลยีโดรนการเกษตรที่เผชิญการแข่งขันด้านราคาอย่างรุนแรงจากต่างประเทศ จึงเสนอแนวคิดความร่วมมือแบบ “3 ประสาน” ระหว่างภาครัฐ เจ้าของธุรกิจ และธนาคาร เพื่อร่วมกันหาโซลูชันที่ตอบโจทย์และสร้างความแข็งแกร่งให้ธุรกิจไทย
“วันนี้เจ้าของธุรกิจจำนวนมากเผชิญปัญหาคล้ายกัน หากเรารวมกลุ่มกัน ธนาคารก็สามารถช่วยหาโซลูชันที่ตอบโจทย์ และอาจช่วยให้เข้าถึงต้นทุนที่เหมาะสมขึ้น เพราะหากไม่ร่วมมือกัน เราจะยิ่งเสียเปรียบคู่แข่งจากต่างประเทศ”
เมื่อรู้แล้วว่าธุรกิจมีปัญหาตรงไหน ขั้นต่อไปคือการหาวิธีแก้ให้ตรงจุด คุณวรุตม์ชี้ว่าการแก้ปัญหาธุรกิจต้องพิจารณา 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ Process (กระบวนการ), People (คน) และ Technology (เทคโนโลยี) ซึ่งทั้ง 3 ส่วนต้องทำงานสอดประสานกัน
เริ่มจาก Process ต้องกำหนดขั้นตอนการทำงานให้ชัดเจนว่าแต่ละงานทำอย่างไร และมีจุดไหนที่ต้องควบคุม จากนั้น People ต้องเข้าใจเหตุผลเบื้องหลังขั้นตอนเหล่านั้น รวมถึงรู้ว่าตัวเองมีอำนาจตัดสินใจแก้ปัญหาหน้างานได้แค่ไหน ส่วน Technology จึงเข้ามาช่วยลดงานซ้ำ ลดข้อผิดพลาด และเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการที่จัดระบบไว้แล้ว
คุณวรุตม์อธิบายว่าธุรกิจเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา การกำหนดขั้นตอนการทำงานจึงต้องมาพร้อมกับการเปิดพื้นที่ให้คนหน้างานตัดสินใจได้ภายใต้กรอบที่กำหนด เพราะหากพนักงานทำตามขั้นตอนอย่างเคร่งครัดโดยไม่มีความยืดหยุ่น ก็อาจแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ไม่ทัน
“สิ่งสำคัญคือ Process และ People ต้องทำให้คนเข้าใจว่าทำไมเราถึงตั้งกระบวนการนี้ขึ้นมา อะไรคือจุดที่ต้องควบคุม และกรณีไหนที่คนหน้างานต้องแก้ปัญหาได้ เราต้องมีพื้นที่บางอย่างที่ยืดหยุ่นได้”
คุณวรุตม์ยกตัวอย่างธุรกิจรับเหมาก่อสร้าง ซึ่งต้องบริหารทั้งต้นทุนหน้างาน การเบิกจ่ายวัสดุ และระยะเวลารับเงินจากลูกค้า หากพนักงานทำงานเกินขอบเขตที่ตกลงไว้โดยไม่มีการติดตามผล หรือการเบิกจ่ายวัสดุไม่มีระบบควบคุม ต้นทุนก็อาจบานปลายได้
อีกปัญหาที่ต้องระวังคือกระแสเงินสด (Cash Flow) ธุรกิจอาจมีรายได้และกำไรตามบัญชี แต่กลับมีเงินสดไม่เพียงพอสำหรับหมุนเวียน เพราะต้องจ่ายเงินให้ซัปพลายเออร์ก่อน ขณะที่การวางบิลและเก็บเงินจากลูกค้าใช้เวลานาน โดยเฉพาะเมื่อขั้นตอนเอกสารมีความซับซ้อน
“ก่อนลงทุนเทคโนโลยี เจ้าของธุรกิจจึงควรสำรวจกระบวนการทำงาน เช่น งานใดทำซ้ำจนสามารถใช้ระบบอัตโนมัติเข้ามาช่วยได้ ขั้นตอนอนุมัติใดทำให้งานล่าช้า และงานเอกสารใดลดการกรอกข้อมูลซ้ำได้ เมื่อรู้ว่าปัญหาอยู่ตรงไหนและจัดระบบการทำงานให้เหมาะสมแล้ว จึงค่อยเลือกเทคโนโลยีมาใช้”
ปิดท้ายด้วยมุมมองด้านการเงินและการลงทุนจากคุณธนพงษ์ ซึ่งชี้ว่าเจ้าของธุรกิจต้องให้ความสำคัญกับการเติบโตอย่างมีคุณภาพ โดยเริ่มจากการรู้ต้นทุนที่แท้จริงของธุรกิจ เพราะหากคำนวณต้นทุนไม่ครบ ก็อาจตั้งราคาขายผิด ทำโพรโมชันจนขาดทุน หรือมองไม่เห็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นระหว่างการดำเนินงานในแต่ละวัน
อีกตัวเลขที่เจ้าของธุรกิจควรกลับมาทบทวนคือความสัมพันธ์ระหว่าง CAC (Customer Acquisition Cost) หรือต้นทุนในการได้มาซึ่งลูกค้าใหม่ กับ LTV (Customer Lifetime Value) หรือมูลค่าที่ลูกค้าสร้างให้ธุรกิจตลอดช่วงเวลาที่เป็นลูกค้า เมื่อพฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนเร็วขึ้นและลูกค้าเปลี่ยนใจได้ง่าย การใช้งบหาลูกค้าใหม่จึงต้องคำนวณให้รอบคอบว่ารายได้ที่คาดว่าจะได้รับจากลูกค้าคุ้มกับต้นทุนที่จ่ายไปหรือไม่
คุณธนพงษ์ให้มุมมองว่าในอดีตอัตราส่วน LTV ต่อ CAC ที่ประมาณ 2 เท่า อาจเพียงพอสำหรับบางธุรกิจ แต่ปัจจุบันควรเผื่อส่วนต่างให้มากขึ้น โดยเขาเสนอให้พิจารณาระดับ 3 เท่า พร้อมเน้นถึงความสำคัญของการรักษาฐานลูกค้าเดิม ซึ่งโดยทั่วไปมีต้นทุนในการดูแลต่ำกว่าการหาลูกค้าใหม่ ทั้งนี้ เจ้าของธุรกิจต้องพิจารณาตัวเลขให้เหมาะกับโครงสร้างต้นทุนและรูปแบบธุรกิจของตัวเองด้วย
นอกจากการคำนวณต้นทุนแล้ว เจ้าของธุรกิจยังควรมีระบบติดตามสถานะทางการเงินที่ช่วยให้เห็นเงินเข้าและเงินออกได้ชัดเจน เช่น ระบบบัญชีออนไลน์ เพื่อให้เจ้าของธุรกิจมองเห็นกระแสเงินสดและวางแผนเงินทุนหมุนเวียนได้ทันเวลา
“ในอนาคตต้นทุนมีโอกาสเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา เราจึงต้องรู้ต้นทุนที่แท้จริงของธุรกิจ ประมาณการต้นทุนให้แม่นยำ และตั้งราคาให้เหมาะสม ที่สำคัญคือต้องเข้าใจเรื่องบัญชี เพราะนี่คือพื้นฐานสำคัญที่จะทำให้ธุรกิจอยู่รอดได้”
เมื่อธุรกิจสามารถ "หยุดเลือดไหล" และเห็นต้นทุนที่แท้จริงที่เคยซ่อนอยู่ได้แล้ว เทคโนโลยีและ AI จึงจะกลายเป็นเครื่องยนต์ทรงพลังที่ช่วยขับเคลื่อนให้ผู้ประกอบการไทย ไม่เพียงแค่อยู่รอด แต่สามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืนในโลกการค้ายุคใหม่
หมายเหตุ: การเข้าร่วมกิจกรรม สงวนสิทธิ์เฉพาะลูกค้าที่ใช้สินเชื่อธุรกิจธนาคารกสิกรไทยตามเกณฑ์ของโปรแกรม K SME SIERRA เท่านั้น (สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับเงื่อนไขการเข้าร่วมโปรแกรม K SME SIERRA กรุณาติดต่อผู้ดูแลสินเชื่อของท่าน หรือติดต่อธนาคารกสิกรไทยทุกสาขา)